İSMİ NE ŞEKER NE RAMAZAN OLAN FİTRE BAYRAMI VE FİTİR SADAKASI

Yarattıkları içinde sadece insana rabbine vuslat/kavuşma fıtratını lütuf ve ihsan eden Allaha hamdolsun. Resulu Muhammed (s.a.v) ve ehli beyte selam olsun, rabbim bizleri onların meclisinden mahrum etmesin.

 

Fitre sadakası ve bayramı vacip ibadetlerdendir. Fitre sadakasını vermek ve fitre bayramı namazını kılıp bayramı kutlamayı beyanla cenabı Hak kuranda; “Nefsini/benliğini temizleyip/arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir. Rabbini zikretmiş ve namazı kılmıştır o.”(Ala-14,15) buyurur. Ki, bu ayetler fitre sadakası ile temizlenen kulun felâh ve kurtuluşa ulaşma sevinci ile neşelenerek, zikrullah mazharıyetiyle bayram namazını kılmalarını ifade eder.

 

Fıtre bayramı; Bu âleme doğmakla doğuşla alâkalı bir bayram olup, halk arasında şeker ya da Ramazan bayramı olarak adlandırılır. Ki, bu bayramı şeker veya ramazan isimleriyle ifade etmek yanlıştır. Çünkü Ramazan, oruç ayı olup oruç aylık bir ibadettir. Nasıl ki günün beş vakti ile namaz kayıtlı ise, ömür vakti ile hac kayıtlı ise, yıl vakti ile zekât kayıtlı ise, oruç’ta Ramazan ayı vakti ile kayıtlı bir ibadettir. Bu sebepten Ramazan ayı Bayram ayı değil, oruç ayıdır.

 

Bu itibarla, hicri takvimin on iki ayından birisi olan Ramazan ayının girmesi ile gündüz, yani imsak ile iftar arasında özrü olmayan her müminin, ister o gün niyet etsin isterse niyet etmesin oruç tutması farzdır. Çünkü ayla kayıtlı olan bir ibadet, günlük niyetlerle sıhhat bulmaz. Yani günlük niyet aylık ibadet olan orucu bağlamadığından, Ramazan ayı içerisinde bir mümin eğer özrü olmadan o gün oruç tutmaya niyet etmedim diye yiyip içerse haram işlemiş olur.

 

Hicri takvime göre Ramazan ayı, arefe günü akşam namazının vaktinin girmesiyle biter. Ve akşam namazıyla yeni ay olan şevval ayına girilir. Bu itibarla eğer bayram ay ismi ile ifade edilecekse, şevval ismi ile ifade etmek icab eder. Velhasıl fıtre bayramını hemen oruç ayının arkasından gelen ayın başında olmasından dolayı Ramazan bayramı, bayramlarda tatlı yenilmesinden dolayı şeker bayramı olarak ifade edilmesi çok ucuz, yüzeysel ve tefekkürden mahrum bir anlayıştır. Bu anlayış, bayramların ledduni hikmetinden gaflet ve cahil olunmasının beyanı ve tutarsızlığıdır.

 

Şeriata göre Fıtre bayramı, fıtır sadakasını verdikten sonra kutlanılan bir bayram olduğu için, fıtır sadakasının muhakkak bayram namazından önce verilmesi gerekir.Fitre, doğuş, yani bu âleme doğup ta hayatta olmak anlamını ifade ettiğinden, fitre hayatta olup yaşayan bir kulun vücudunun sadakasıdır. Bundan dolayı bu yeryüzü âlemine doğan bir günlük bebeğin dahi fıtır sadakası verilir. Yani fıtre sadakası fakir veya zengin, bu âlemde hayatta olup yaşayan herkesin vermekle yükümlü olduğu vücudu varlığının sadakasıdır.

 

Bazıları, yüzeysel basit ve tefekkürden mahrum bir mukayase ile fıtır sadakasını, zekattaki gibi zenginlik sınırına ulaşan zenginler tarafından verilmesi gerektiğini söyleseler de bu doğru değildir. Çünkü bu âleme doğmuş ve bu yeryüzünde yaşayan bir kimsenin, yaşamasının bedeli olan bir sadaka olduğu için fitre, zengin olsun olmasın hayatta olup yaşayan herkes tarafından az veya çok yaşamasının bedeli niyetiyle, nakit veya ayni olarak verilir. Bu sebepten çocukların, hatta yeni doğmuş bir günlük bebeğin dahi fitresi verilir. Bu itibarla fitre sadakasının hesaplanması, zekâttaki zenginlik hesabı gibi olmayıp, cenabı Hakk’ın bir kimseye verdiği vücudunun hacmi ile eş değerdeki bir topraktan elde edilecek arpa, buğday veya üzüm hurma vb. mahsul ile ölçülerek yapılır.

 

Mesela, yaklaşık bir insan bedeni kadar topraktan elde edilecek arpa buğday, o zamanın fiatları ile kaç para ederse o fiyat, o yılın fitre bedeli olur. Ki, bu hesaplamaya göre bir insan vücudu kadar topraktan, yaklaşık 2,9 kg arpa, 1.5 kg buğday, 2.9 kg üzüm ve hurma elde edilebilir kabul edildiği için, bu miktarlardaki arpanın, buğdayın, üzümün, hurmanın vb. mahsülün o zamanın fiatlarıyla kaç para ederse, bu para, arpaya buğdaya vb. mahsüle göre verilecek o yılki fitre bedelini oluşturur. Fakat her infakta olduğu gibi bu hesaplamalarla sınırlı kalınmayıp, istenilen oranda daha kıymetli mahsuller ölçü alınarak daha fazla da verilebilir.

 

Bu itibarla fıtır sadakası; yaşayan bir kulun vücut varlığının sadakası olup, zenginler tarafından fazla fazla verilebildiği gibi, fakir muhtaç olan müminlerin de bir zeytin tanesi de olsa, bir bardak su da olsa fitre niyeti ile muhakkak vermeleri gereken bir sadakadır.

 

Buna göre bu sadakayı bayram namazından önce veren zengin veya fakir her mümin, bayram namazını kılarak herkesle bayramlaşarak üç gün bayram naşesiyle tatlı yer tatlı konuşur. Büyüklerin elini öperek onları ziyaret eder, küçüklere bahşişler verilerek büyük küçük cümle müminler bayram sevincini paylaşırlar. Bu sevinci ifadeyle yeni elbiseler giyilerek, şarkıların türkülerin neşeli olanları ve oyun havaları söylenerek oyunlar oynanır. Hatta bazı Türk yurtlarında özellikle Türkistan ana yurdundaki bayram kutlamalarında, cami’lerin mescit’lerin üstüne ve duvarlarına davul zurnalar yerleştirilir. Ve bayram namazı kılındıktan hemen sonra bu davul ve zurnalar eşliğinde camiden tüm cemaat oyun oynayarak çıkarlar. Ve cami avlusunda herkes oyunlar oynayarak bayramın ruhaniyetine uygun kutlamalar yaparak bayramlaşılır. Vesselam.

 

Buraya kadar bahsettiklerimiz fitre sadakasının ve bayramının şeriat yönüne, yani zahirine ait değerlendirmelerdir.

 

Fıtır sadakası ve bayramı, mana yönü ile değerlendirildiğinde ise, birçok hikmetler ve ledduni sırlar içerir: Bunu beyanla Hz. Resûlullah s.a.v efendimizin İbn-i Abbas’a “Vücudunu kayırma” demesi üzerine, İbn-i Abbas “Ya Resûlullah, vücudum kusur mudur?” dedi. Resûlullah Efendimiz de cevaben; “Vücud günahı hiçbir günahla mukayese olunmayan bir günahtır.” buyurmuştur. Ki, bu hadisi şerifte ifade edilen vücut, et ve kemikten ibaret olan beden değildir. Kulun cehaletle var olduğunu zannettiği ve gizli şirk olan kendine nispet vücudu varlığıdır. Bunu ifade ile Hz. Resulullah efendimiz;“Ben ümmetimin açık şirkinden değil gizli şirkinden korkarım”buyurmuştur.

 

Buna göre leddun-i yönüyle Fitre sadakası, kulun “vücut günahı” olan “gizli şirk” ten temizlenmesini ve arınmasını ifade eder. Bu sebepten fıtre bayramı namazında imamlar, genellikle “Nefsini/benliğini temizleyip/arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir.” (Ala14) ayeti veya benzeri ayetleri okurlar.

 

İşte bu temizlik ve arınma, zahiri olarak yani şeriata göre sadaka verilerek yapılır. Ve sadakalar kulun bedenini ve malını temizler, fakat kul’un gizli şirk pisliğini temizleyemez. Bunu beyanla kuran’da; “…müşrikler pistir…” (Tevbe-28)Buyrulur. Ki Şirk pisliği, aynı zamanda Kuranı Kerim’deki; “Allah kendisine ortak/şirk koşulmasını affetmez”(Nisa-48-116)ifadesinde olduğu gibi, affedilmeyen bir günahtır. Ve affedilmeyen günah olan şirk için yine kuranın “…Allah’a şirk koşma, çünkü Allah’a şirk koşmak, gerçekten büyük bir zulümdür.” (Lukman-13) beyanından anlaşıldığı gibi büyük zulümdür. İşte hiçbir günahla mukayese olunmayan vücut günahı, büyük zulüm, affedilmeyen günah ve pislik olan şirk’ten kulun temizlenip arınmasının çaresi tevhiddir. Ve Hadisi şerifte buyrulduğu gibi, nasıl açık ve gizli olmakla şirk iki kısım ise, tevhid de şeriat tevhidi ve tevhidi hakiki olmak üzere iki kısımdır.

 

Buna göre şeriat tevhidi, kelimeyi tevhidi kalbi ile tasdik edip dil ile söylemekten ibarettir. Ki bir kimse, “La ilahe illallah Muhammeden resulullah / Allahtan başka ilâh yoktur, Muhammed Allahın elçisidir” kelimesini kalbiyle tasdik edip dili ile söylemekle açık şirkten (müşriklikten) kurtulur. Ve şeriat tevhidine girerek, gayrı Müslimlikten (İslam dışılıktan) kurtularak, İslam dininin mümini olur. Bunu ifade ile Cenabı Hak, Şeriat tevhidinin dışında kalmış olan ehli kitaba, yani Hırıstiyan ve Yahudilere hitaben; “De ki ey ehli kitap sizin ve bizim aramızda aynı olan şu söze/kelimeye gelin. Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım, Allah‘ı bırakıp ta birbirimizi rab’ler edinmeyelim…”(Ali İmran- 64) Buyurur ki, bu ayetin muhtevası tevhittir. Çünkü ehli kitap ve müşrikler Hz Resulullah’a iman etmediklerinden, yani “Muhammeden resulullah - Muhammed Allahın elçisidir” demedikleri için, Hatem / son peygamber olan Hz Muhammed’in (s.a.v) tebliğindeki tevhit’ten mahrum kalıp, “la ilahe illallah - Allahtan başka ilâh yoktur” diyemiyorlar. Ve onlar Allah’ı beşer’e yani insana benzettiği için, Allah’a açıkça şirk koşuyor ve müşrik oluyorlar. Bunu ifade ile Kuranda; “Yahudiler Üzeyr Allah’ın oğludur dediler, Hıristiyanlarda Mesih, Allah’ın oğludur dediler…” (Tevbe-30) buyrulur.

 

İşte böyle açık şirk ehli olan gayrı Müslim (İslam dışı) müşrikler, “…Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım, Allah‘ı bırakıp ta birbirimizi rabb’ler edinmeyelim…”(Ali İmran- 64) kuran davetine uyarlarsa, onlar’da Hz Muhammedin tebliğine uymuş olup “Lailahe illallah Muhammeden resulullah” ikrarı ile tevhid dininin Mümini olurlar. Ve açık şirkten kurtulup, Şeriat’ın tevhidine dâhil olurlar.

 

Böyle şeriat Tevhidine dâhil olup ta açık şirkten arınan bir kul, gizli şirkten ise kurtulmuş olmaz. Kul’un gizli şirkten kurtulması için, tevhidin hakikatınadaim zikir uyanıklığı ve meratibi ilahi müşahadesi ile ulaşması gerekir. Ki, ancak o zaman kul tevhidi hakiki irfanı ile gizli şirk’ten arınıp kurtulur.

 

Vücut günahı olan gizli şirkten kul’u temizleyerek kurtaran tevhidi hakikiyi ifadeyle Hz peygamber efendimiz; ''El fakr’u fahri, el fakru fahri, el fakru fahri / fakirlik benim iftiharımdır, fakirlik benim iftiharımdır, fakirlik benim iftiharımdır.” Buyurmuştur ki,bu hadisi şerifte beyan edilen fakirlik, mal mülk fakirliği değildir. Çünkü Hz. Resulullah (s.a.v) maddi yönden zengin bir kimse idi ve ticarat yapan bir tüccardı. Hiç fakir kimse sermayesi olmadan tüccarlık yapabilirmi ? yapamaz. Ayrıca Kuran’da “Seni fakir buldu da zengin etmedi mi?”(Duha-8) beyanı vardır. Pir seyit Muhammed nur Hz; “Resulullah efendimiz için, bazı kimseler madden fakirdi, yok hasırda yatardı, ekmek bulur katık bulamazdı derler. Bunların hepsi uydurma, yalan olup Hz.Peygambere iftiradır” diyor. Velhasıl Hz. Resulullah efendimize madden fakirdi demek, yukarıdaki ayeti inkar etmek olur ki, Hz.peygamberin iftihar ettiği fakirlik, tevhidi hakikinin fenafillah keşfi irfanıyla, gizli şirk ve vücud günahı olan nisbet varlığının fenası / yokluğu olan fakirliktir.

 

Bu fakirliği Hz resulullahun üç defa tekrar etmesi ise, nisbet varlığın üç tesir ile kulda gizli şirk oluşturmasındandır. Bu tesirin birincisi kulun kendine ve âleme nispet ettiği fiiller yönündendir. İkincisi, kendine ve âleme nisbet ettiği sıfatlar yönündendir. Üçüncüsü ise, kendine ve âleme nispet ettiği vücut yönündendir. Velhasıl, Hz. Resulullah nisbet fiilinin, sıfatlarının ve vücudunun olmaması itibarıyla fakirdi ve bu fakirliği ile iftihar etti. İşte bir kimse bu varlıklar Hakk’ın iken, cehaletle bunlara sahip çıkıp cümle faaliyette Allah Fail iken ben Fail’im, cümle sıfatta MefsufAllah iken, Ben Mefsuf’um, cümle varlıkta Hakk Mevcud iken, cehaletle kendi nisbet varlığını var zannetmesi onun vücut günahıdır. Ve kul’un cehaletle var zannederek işlediği vücut günahını, tevhid-i hakiki irfanı ile fena / yok etmesi, onun ledduni yönden fitre vermesi olup, “gizli şirk” pisliğinden arınıp “Nefsini/benliğini temizleyip/arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir.”(Ala-14) beyanındaki ledduni hikmet gereğince temizlenmesidir. Ve ilmi hakikata göre fıtır sadakasının verilmesidir.

 

Böyle hakikata göre fitre veren bir kul ancak bayram namazının hakikatına ulaşıp, rabbine vuslat neşesi ve zevki ilahi ile zevklenerek bayram eder. Ki böyle irfaniyete mazhar olan arif ve kâmil bir kulun nazarında Hak’tan başka bir müşahade olmaz. Çünkü onun kendi nispet varlığı fenâ / yok olduğundan o yokluğuyla Hakk’ın mevcuttaki zuhuru müşahedesine erişir. Ve Kur’an’ın “…Siz yüzünüzü nereye çevirirseniz çevirin Allah’ın yüzü oradadır.”(Bakara-115) beyanı mazhariyetiyle o, her nereye baksa Hakk’ın vechinden / yüzünden başka bir şey görmez. Ve daima rabbin müşahadesi ile bayram yapar. Ki bunu ifadeyle Hacı Bayramı Veli Hz;

 

“El fakru fahri el fakru fahri”

 

Demedi mi âlemler fahri

 

 

 

Fahrinin zikrin fahrinin zikrin

 

Mahv u fena da buldu bu gönlüm

 

 

 

Bayramım imdi bayramım imdi

 

Yâr ile bayram kıldı bu gönlüm Buyurur.

 

Ayrıca Bu bayramın üç gün olması Rabb’in vechinin zat, sıfat ve ef’al tecellileriyle kuluna gözükmesinden dolayı dır.Ki, bu üç tecelli müşahadesine ulaşan bir kul, ebediyen cümle âlemlerde rabbini müşahade bayramının neşe ve zevki ile yaşar. Allah her şeyi en iyi bilendir.

 

Fitre sadakasının ve bayramının ledduni hikmetin dair açıklama burada hatalarıyla beraber tamamlanmıştır. Fitre sadakasının ve bayramının hakikatına ulaşmayı ihsan etmesi niyazıyla âlemlerin rabbine hamd, Hz. Muhammede (s.a.v) ve evladı Resule selam olsun.

 

 

 

Nejdet Şahin

 

 

 

 

 

 

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !